Wojewódzki Szpital Reumatologiczny w Sopocie, Pawilon I i Pawilon II

Posted by on kwi 14, 2012 in Blog, realizacje | 0 comments

Wojewódzki Szpital Reumatologiczny w Sopocie, Pawilon I i Pawilon II

Pawilony I i II są częścią kompleksu Wojewódzkiego Szpitala Reumatologicznego w Sopocie obejmującego grupę zabytkowych budowli z początku XX wieku mieszczących sie w reprezentacyjnej części Sopotu (w pobliżu wejścia na molo), takich jak: Zakład Balneologii z 1903 r. (zaprojektowany przez Paula Puchmülle i Heinricha Dunkel) oraz kompleksu Hotelu Park, przed rozbudową zwanym Willą Bottcher.

W miejscu dzisiejszej budowli na ul. Grunwaldzkiej [1] pod nr 1-3, naprzeciwko dzisiejszego Zakładu Balneologii (dawniej Warmbad- Zakład Kąpielowy) znajdowała się w XIX wieku, aż do początku wieku XX, prostokątna willa nazwana od nazwiska właścicieli Böttcher. W 1877 w budynku zamieszkał z rodziną Hans Bielefeldt, dzierżawca Domu Zdrojowego, członek władz miejskich, jednocześcnie ojciec Adolfa Bielefeldta, jednego z czołowych architektów projektujących w I poł. XX wieku dla Sopotu i Gdańska. Mając liczną rodzinę Hans Bielefeldt podjął się rozbudowy willi i zamienił ją w pensjonat. Plany z 1895 roku przedstawiają w tym miejscu trzykondygnacyjny budynek w kształcie litery L, z asymetrycznie umieszczonym ryzalitem o łukowatym szczycie, na planach z 1920 roku okreslany dalej jako Willa Bötcher.   W 1903 wybudowano kolejny budynek (obecnie ul. Grunwaldzka 5) , początkowo nazywany „Bielefeldt”, a następnie „Park Hotel”[2]. Zachował się plan architektoniczny rozwiązania dekoracji elewacji zachodniej w stylu klasycyzującym z boniowaniem w partii pierwszej kondygnacji, trzema szczytami zróżnicowanymi pod względem formy, dekoracyjnymi obramowaniami okien oraz balkonami z tralkowanymi balustradami. Plan nie uwzględnia istniejącego obecnie bocznego ryzalitu, prawdopodobnie nie był zrealizowany (plan). Ryzalit jest natomiast zaznaczony na planie nieruchomości z 1920 roku.

W 1908 roku rozpoczęto prace nad budową kolejnego budynku, który łaczy się z willą Böttcher w kształcie Litery L, od strony wschodniej. Zrealizowany na podstawie jednego z wczesnych projektów Adolfa Bielefeldta ma skomplikowaną bryłę i jest niesymetryczna. Pilastry w wielkim porządku nadają rytm elewacji z dekoracją secesyjną, środkowa część zamknięta trójkątnym szczytem.WZR w Sopocie w ujęciu historycznym

Hans Bielefeldt zmarł w 1917 roku pochowawszy wcześniej trzech synów, którzy polegli w trakcie działań wojennych, krótko po nich zmarła również jego żona. Nowym właścicielem został Georg Bade, który zlecił wprowadzenie pewnych zmian do budynku pod nr 1-3. Plany z marca 1920 roku, podpisane przez architekta Adolfa Bielefeldta informują o budowie przeszklonej werandy od strony północnej budynku. W 1921 Georg Bade zleca także projekt wykonania pergoli otaczającej nieruchomości obejmującą oba adresy: Grunwaldzka 1-3 oraz Gunwaldzką 5.

Pod koniec lat 20-tych kompleks budynków nabył Heinrich Propper, zaś pod koniec lat 30-tych niejeki Schleiss [3]. W tym czasie dokonano jeszcze jednej zmiany w budynku 1-3 na elewacji północnej, mianowicie rozebrano częściowo drewniany ryzalit balkonowy pozostawiając górny balkon bez zamknięcia z góry. W 1936 roku wykonano kolejne prace budowlane na tym samym budynku. Przebudowano szczyty na elewacjach północnej i zachodniej likwidując łukowaty kształt na rzecz trójkątnych zwieńczeń. Przebudowano także werandę skracając ją o część zachodzącą na elewację zachodnią. Na zdjęciach z lat trzydziestych nie ma już również pergoli otaczającej kompleks budynków.

Pawilon II WZR w Sopocie w ujęciu historycznym

 

Po wojnie budynki przechodziły z rąk do rąk, sukcesywnie odzierane z pierwotnego wyposażenia w latach 1956-66 aż zostały przejęte przez Ośrodek Reumatologiczny. W tym czasie wybudowano szpecący kompleks betonowy łącznik, który przebiega od Zakładu Balneologii do nr 1-3 na wysokości pierwszego piętra. Budowa łącznika zniszczyła pierwotną kompozycję budynków kosztem znacznej ilości substancji zabytkowej.

Willa Bottcher w Sopocie, Grunwaldzka 1-3

Badania i projekt renowacji dotyczyły PAWILONU I , przy UL. Grunwaldzkiej 1-3 (fragment budynku z rozbudowy Willi Bottcher w  1908 roku-elewacja wschodnia i południowa) oraz PAWILONU II pod adresem ul. Grunwaldzka 5 (dawny hotel „Bielefeldt” z 1903 r).

Pawilon I Wojewódzkiego Szpitala Reumatologicznego w Sopocie wybudowany został w 1903 roku na zlecenie Hansa Bielefeldta. Budynek murowany z licowaniem z cegły klinkierowej, trzykondygnacyjny, na planie prostokąta. Podczas przebudowy (prawdopodobnie za czasów PRL) utracił znaczną część swoich cech stylowych. Elewacje potraktowano wówczas brutalnie. Obiekt odarto z dekoracji takich jak gzymsy i obramienia okienne oraz konsole (na elewacji zachodniej). Budynek otynkowano mocną betonową zaprawą tzw. „barankiem” i pomalowano farbą w kolorze sepii. Zachowały się oryginalne bogato rzeźbione gipsowe konsole na elewacji wschodniej. Za oryginalne należy również uznać reprezentacyjne drzwi zewnętrzne elewacji zachodniej, a także okucia budynku zachowujące cechy jednego stylu.

WZR w Sopocie, Pawilon I, dawny hotel "Bielefeldt"

WZR w Sopocie, Pawilon I po renowacji

Budynek uzyskał zgodę na docieplenie wełną mineralną, wykonałam zatem projekt konserwatorsko-rekonstrukcyjny dla Pawilonu I uwzględniający rekonstrukcje detalu architektonicznego w technologii lekkiej. Podstawą dla projektu były badania konserwatorskie na obiekcie, które przeprowadziłam w czerwcu 1911 roku [4]. Dokumentacja projektowa obejmowała program prac, rysunki ogólne elewacji z naniesionym detalem architektonicznym, rysunki z obmiarami detalu oraz projekt kolorystyczny elewacji. Projekt zrealizowano w 2012 roku. Poniżej zamieszczono zestawienie zdjęć sprzed i po pracach dociepleniowych i renowacyjnych:

WZR w Sopocie Pawilon I, ul. Grunwaldzka 5, elewacja zachodnia, przed i po pracach ociepleniowych i renowacyjnych.

Pawilon I, elewacja wschodnia

Wojewódzki Szpital Reumatologiczny Pawilon I, Sopot ul. Grunwaldzka 5

WZR w Sopocie, Pawilon I

Pawilon II- dawny hotel „Park” budynek od czasów swego powstania zachował większość swych cech stylowych, jednak elewacja wschodnia budynku zaprojektowanego przez Adolfa Bielefeldta utraciła swój reprezentacyjny charakter w wyniku wprowadzenia betonowego łącznika z Zakładem Balneologii. Dodatkowo zasadzono wzdłuż elewacji szpaler wysokich drzew, które dziś przesłaniają ją w okresie wegetacjii roślin niemal całkowicie. Przeprowadzono badania stratygraficzne kolorystyki budynku, które wykazało, że elewacja malowana była pierwotnie na kolor beżowy i jasnożółty w polach miedzy pilastrami oraz z detalem architektonicznym w kolorze czerwonym.

Badania konserwatorskie Pawilonu II WZR w Sopocie

Badanie wykazało obecność czerwonych wymalowań na detalach architektonicznych, dnach balkonów i powierzchniach ościeży okiennych.

Prace konserwatorskie polegały na konserwacji elementów zabytkowej sztukaterii oraz rekonstrukcji fragmentów niezachowanych. Kolorystykę budynku należało zaprojektować tak, aby komponowała się z fragmentem Pawilonu II już wyremontowanego w poprzednich latach (elewacja pn. i zach.), a jednocześnie nawiązywała do historycznych kolorów elewacji. Zadanie nie było łatwe, ponieważ kolorystyka sąsiadującego fragmentu utrzymana była w cukierkowych, fioletowo-różowych barwach. Postanowiłam użyć neutralnego koloru kremowego  z tamtego założenia jako tła dla naszej elewacji, natomiast detal architektoniczny utrzymać w kolorach historycznych. Ponieważ jednak dawna elewacja była utrzymana w zdecydowanie ciepłych tonach, a kolory do których trzeba było się odnieść były zimne, należało ochłodzić barwę elementów sztukaterii. W efekcie detal architektoniczny remontowanego fragmentu pozostał czerwony, jednak kolor został ochłodzony w stosunku do pierwotnego czerwono-bordowego odcienia. To samo zrobiono z kolorem żółtym w polach pomiędzy pilastrami elewacji wschodniej. Zamiast oryginalnej ciepłej żółci zaprojektowano chłodną żółć komponującą się z kolorem tła. Oto efekt:
Pawilon II WZR w Sopocie, przed i po konserwacji

Wojewódzki Zespół Reumatologiczny Pawilon II przed i po konserwacji

Pawilon II WZR w Sopocie, po renowacji
WZR w Sopocie, Pawilon II, Po pracach konserwatorskich.

Pawilon II, WZR w Sopocie, po renowacji

 

 

 


[1]Dawniej ulica Südstrasse. Kompleks Hotelu Park przylegał do ulic: Südstrasse od strony zachodniej oraz Parkstrasse od wschodniej.

[2] Hanna Domańska, „Opowieści Sopockich Kamienic”, Gdańsk 2005, s.143-144.

[3] Ibidem.,s.145.

[4]  badania zostały opisane w dokumencie pt. „Program prac konserwatorskich wraz z badaniami odkrywkowymi na pawilonie I, Wojewódzkiego Zespołu Reumatologicznego im. dr Jadwigi Titz-Kosko w Sopocie, dawniej Hotelu Park” M.Jaszczak 2011

Leave a Reply

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>