Badania stratygraficzne

Badania stratygraficzne na obiekcie zabytkowym mają na celu ustalenie i określenie chronologii występujących warstw technologicznych i nawarstwień historycznych, (takich jak podstawowy budulec, zaprawy, podkłady i warstwy malarskie). Dane takie dostarczają nam wiedzy na temat oryginalnego charakteru dzieła sztuki, co w przypadku badań architektury poszerza naszą wiedzę na temat pierwotnej technologii wykonania i oryginalnej kolorystyki elewacji i jej detalu architektonicznego. Układ warstw historycznych opowiada nam również wiele na temat dziejów badanego obiektu, takich jak ilości i jakości remontów, występowania elementów pierwotnych (oryginalnych, pochodzących z czasów powstania zabytku) i wtórnych (będących efektem późniejszych ingerencji w jego formę lub funkcję). Uzyskane dane w uzupełnieniu z  informacjami na temat zabytku, takimi jak historia obiektu, materiał ikonograficzny, relacje mieszkańców i właścicieli, umożliwiają szczegółową analizę konserwatorską obiektu zabytkowego.

Pierwszym etapem wykonywania badań stratygraficznych jest wykonanie odkrywki za pomocą skalpela oraz pobranie próbki (fragmentu badanej substancji zabytkowej). Badanie takie zaliczamy do niszczących oryginalną substancję, więc należy pamiętać, aby próbka była jak najmniejsza. Następnie próbkę zatapiamy w żywicy (np. Estetic S), i  zeszlifowujemy tak, aby ścianka przechodziła przez środek próbki:

próbki zatopione w żywicy po zeszlifowaniu jednej ze ścianek

Następnie wykonujemy mikrofotografie naszlifów za pomocą dostosowanego do mikroskopu aparatu fotograficznego (dostępne są przystawki do aparatów umożliwiające domontowanie aparatu do mikroskopu). Poniżej przedstawiono przykłady badań stratygraficznych próbek pobranych z gzymsów elewacji jednego z sopockich budynków z fotografiami naszlifów:

 

przykładowa stratygrafia warstw malarskich

Przykładowa statygrafia warstw malarskich. Widoczne fotografie naszlifów próbek.

Po przeanalizowaniu otrzymanych mikrofotografii, zebrane dane należy zestawić w tabeli, w której zamieszcza się informacje na temat poszczególnych warstw oraz przyporządkowuje je do okresu z jakiego pochodzą. Badania stratygraficzne dostarczają nam przede wszystkim wiedzy na temat ilości i jakości przeprowadzanych remontów a także, co istotne pozwalają określić, które z odkrytych warstw są szlachetne (czyli mają charakter mazerunku, polichromii, stiuku itp.), a które były mniej wartościowe (odświeżanie pomieszczenia zwykłą farbą). Dopiero dalsze badania specjalistyczne poszczególnych warstw (chemiczne, fizyczne) dostarczą nam dokładniejszej wiedzy na  ich temat. Należy mieć na uwadze, że badanie nie powie nam dokładnej daty powstania każdej z warstw (zwykle dysponujemy informacją o pierwszych oraz ostatniej z warstw, dane te pochodzą jednak najczęściej z badań historycznych i wywiadów z mieszkańcami) stąd zamieszczone informacje o dacie powstania “w przybliżeniu”.

W tabeli zamieszczamy informacje na temat kolejności następujących po sobie warstw.  Proszę zwrócić uwagę, że stosujemy dwojaką numerację: 1. numer warstwy odnoszący się do kolejności następujących po sobie warstw oraz 2. numer fazy chronologicznej warstw odnoszący się do czasu powstania warstwy. Numeracje nie zawsze pokrywają się, ponieważ w jednym czasie chronologicznym może występować więcej niż jedna warstwa. Dotyczy to zwłaszcza szlachetnych opracowań danego zabytku, takich jak wielowarstwowe polichromie, mazerunki, złocenia itp. W ostatnich słupkach tabeli zestawiono cechy i kolory poszczególnych warstw, a także istotną dla nas informację, czy dana warstwa wymalowania jest naniesiona pierwotnie, czyli w czasie powstania (budynku, dzieła sztuki itp.), czy została naniesiona wtórnie.

badania stratygraficzne warstw malarskich

Podobną zasadę stosujemy dla przygotowania stratygrafii murów. Wykonujemy odkrywkę, na podstawie której identyfikujemy poszczególne warstwy występujących materiałów. Jeśli chcemy uzyskać bardziej dokładne wyniki dla identyfikacji użytych materiałów pobieramy próbki do badań laboratoryjnych.

stratygrafia murów przykład

Przykład stratygrafii murów